Welke geluidsbronnen tellen mee?
De geluidscheck gebruikt kaarten voor wegverkeer, spoor, vliegverkeer, industrie en windturbines. Deze bronnen worden energetisch gecombineerd. Dat is belangrijk: twee geluidsbronnen van elk 55 dB vormen samen niet simpelweg 110 dB. De decibelschaal is logaritmisch.
De kaart toont Lden: een jaargemiddelde maat voor dag, avond en nacht, waarbij avond- en nachtgeluid zwaarder meetellen.
Een gemiddelde verbergt pieken
Een jaargemiddelde is geschikt om locaties te vergelijken, maar beschrijft niet ieder afzonderlijk moment. Een passerende trein, optrekkende motor of overvliegend vliegtuig kan kort veel luider zijn. Andersom kan een woning achter een geluidscherm of met de slaapkamer aan de stille zijde binnen rustiger aanvoelen dan de kaart suggereert.
Praktische controle bij een bezichtiging
- Bezoek tijdens ochtend- of avondspits.
- Open ramen aan de voor- en achterzijde.
- Controleer slaapkamer en tuin of balkon afzonderlijk.
- Luister enkele minuten zonder gesprek.
- Vraag naar ventilatie: bij veel lawaai wil je mogelijk slapen met gesloten ramen.
- Kijk naar geplande wegen, spoorwerk of bouwprojecten.
Wanneer is geluid veel?
Er bestaat geen grens die voor iedereen hetzelfde voelt. De WHO publiceert gezondheidskundige advieswaarden per bron. Woon ik veilig gebruikt die waarden als referentie bij de deelscore, maar presenteert ook het gemeten niveau en de afzonderlijke bronnen. Zo kun je zelf bepalen hoeveel gewicht je eraan geeft.
Bekijk de geluidskaart voor een postcode en wissel op de kaart tussen geluid, luchtkwaliteit en overstromingskans.
Wij hebben alle buurten van Nederland op de geluidskaarten gemeten: lees hoe luid Nederland woont, of bekijk de lawaaiigste en de stilste buurten.
WHO-advieswaarde en Nederlandse norm
| Bron, Lden | WHO-advies (2018) | Nederlandse standaardwaarde | Nederlandse grenswaarde |
|---|---|---|---|
| Wegverkeer, gemeente- en waterschapsweg | 53 dB | 53 dB | 70 dB |
| Wegverkeer, rijksweg en provinciale weg | 53 dB | 50 dB | 60 dB |
| Spoorverkeer | 54 dB | eigen stelsel onder de Omgevingswet | |
| Vliegverkeer | 45 dB | apart stelsel per luchthaven | |
De Nederlandse standaardwaarde voor een gemeenteweg is 53 dB. Dat is precies gelijk aan het WHO-advies. Het verschil zit in de grenswaarde. Met een onderbouwing mag een gemeente tot 70 dB gaan. Dat is 17 dB hoger. Decibellen tellen niet gewoon op, dus dat komt neer op ongeveer vijftig keer zoveel geluid. Een woning kan dus helemaal volgens de regels gebouwd zijn en toch ver boven zitten wat de WHO gezond noemt.
Die twee getallen meten niet hetzelfde. Een WHO-advieswaarde gaat alleen over gezondheid. Het is het niveau waaronder de Wereldgezondheidsorganisatie geen schade meer verwacht. Kosten en haalbaarheid spelen geen rol. Het is ook geen wet. Een Nederlandse norm is wel een wet, en die is een afweging. Gezondheid tegen woningbouw, bereikbaarheid en wat een wegbeheerder kan betalen. Een woning kan dus ruim aan de Nederlandse regels voldoen en tegelijk boven het WHO-advies liggen. Dat is geen overtreding en geen fout in de cijfers. Het zijn twee vragen. De wet vraagt: mag dit hier? De WHO vraagt: is dit gezond?
Bronnen: WHO Environmental Noise Guidelines for the European Region (2018) en het Besluit kwaliteit leefomgeving onder de Omgevingswet.
Lees ook
Laatst bijgewerkt op 26 juli 2026.