Leefbaarheid in Súdwest-Fryslân

Veiligheid in Súdwest-Fryslân

In Súdwest-Fryslân worden per jaar ongeveer 29,6 misdrijven per 1.000 inwoners geregistreerd. Dat is lager dan het landelijk gemiddelde van 44,6 per 1.000 inwoners. Tussen 2021 en 2025 is het aantal geregistreerde misdrijven ongeveer gelijk gebleven.

Voor woninginbraak komt dat op 2,0 inbraken per 1.000 woningen per jaar, lager dan het landelijk gemiddelde van 2,7. In drie jaar registreerde de politie 256 woninginbraken in Súdwest-Fryslân. Daarmee is Súdwest-Fryslân op inbraken de 100e veiligste van 342 gemeenten.

Geregistreerde misdrijven per 1.000 inwoners, gemiddeld per jaar over de laatste drie jaar; woninginbraak per 1.000 woningen, want een inbraak treft een woning en niet een inwoner. Bron: politie via CBS (tabel 47022NED), 2026-08-03. Zie het onderzoek naar de veiligste buurten en de ranglijst van alle gemeenten.

Luchtkwaliteit in Súdwest-Fryslân

De jaargemiddelde concentratie stikstofdioxide in Súdwest-Fryslân is 6,1 µg/m³, lager dan het landelijk gemiddelde van 12,4 µg/m³. Fijnstof (PM2,5) komt uit op 6,3 µg/m³. Op stikstofdioxide is Súdwest-Fryslân de 18e schoonste van 342 gemeenten.

Geen enkele inwoner woont boven de WHO-advieswaarde voor stikstofdioxide van 10 µg/m³. Alle inwoners zitten boven de advieswaarde voor fijnstof van 5 µg/m³.

De hoogste concentratie meten we in Lemmerweg-West (7,6 µg/m³), de laagste in Makkum (4,9 µg/m³).

Jaargemiddelde concentraties uit de rekenkaarten van het RIVM, geprikt op 5 punten in elk van de 155 buurten en gewogen naar inwonertal. De WHO-advieswaarden liggen onder de wettelijke Europese grenswaarden; heel Nederland zit boven de advieswaarde voor fijnstof. Bron: RIVM/NSL jaargemiddelde concentraties NO₂ en PM2,5 (2024), geprikt op 5 punten per buurt. Zie het landelijke luchtonderzoek, of lees wat die stoffen betekenen in de uitleg luchtkwaliteit per postcode.

Geluid in Súdwest-Fryslân

In Súdwest-Fryslân is het gemiddelde geluidsniveau 49,4 dB Lden, lager dan het landelijk gemiddelde van 51,4 dB. Daarmee is Súdwest-Fryslân de 114e stilste van 342 gemeenten. 19,0% van de inwoners woont boven de WHO-advieswaarde van 53 dB (landelijk 31,1%). Voor 89,8% van de inwoners is wegverkeer de luidste bron.

De luidste buurt is Workum met 57,4 dB, de stilste is Tinga, waar geen enkele bron boven de kaartondergrens van 45 dB uitkomt.

Lden is het jaargemiddelde geluidsniveau met een toeslag voor avond en nacht, opgeteld over wegverkeer, treinverkeer, vliegverkeer, industrie en windturbines. Gemeten door de RIVM-geluidskaart te prikken op 5 punten in elk van de 155 buurten en te wegen naar inwonertal. Dat is een steekproef en geen buurtgemiddelde: binnen een buurt scheelt het sterk per plek. Buurten onder de kaartondergrens van 45 dB tellen als 45 dB mee; het buurtlijstje telt alleen buurten vanaf 1.000 inwoners. Bron: RIVM geluidskaarten Lden per bron (2020), zelf energetisch opgeteld, geprikt op 5 punten per buurt. Zie het landelijke geluidsonderzoek.

Verkeersveiligheid in Súdwest-Fryslân

In Súdwest-Fryslân registreert de politie per jaar 3,2 verkeersongevallen per 1.000 inwoners, lager dan het landelijk gemiddelde van 4,3. Over drie jaar gaat het om 862 ongevallen. Op verkeersongevallen is Súdwest-Fryslân de 160e veiligste van 342 gemeenten.

Ongevallen op de weg die de politie registreert, per 1.000 inwoners en gemiddeld per jaar over de laatste drie jaar. Niet elk ongeval komt in de registratie terecht, vooral niet bij blikschade zonder letsel. In het verkeersonderdeel van de leefscore telt dit cijfer mee; verkeersgeluid staat apart onder Geluid. Bron: politie via CBS (tabel 47022NED).

Water in Súdwest-Fryslân

31,8% van de inwoners van Súdwest-Fryslân woont in een gebied dat volgens de RIVM-kaart eens per 100 jaar of vaker kan overstromen. Voor de meeste inwoners (30,7%) geldt de klasse eens per 100.000 jaar. De buurt met de grootste kans is Duinterpen (eens per 10 jaar).

Bij een hoosbui van 70 mm in twee uur, ongeveer een bui die eens per honderd jaar valt, blijft de straat droog voor 87,2% van de inwoners. Voor 2,0% staat het water 20 cm of dieper, en dan loopt het bij een lage drempel naar binnen. Het diepst staat het in Stadsfenne (meer dan 30 cm).

Twee verschillende dingen. Overstroming gaat over een dijk of kering die het begeeft; de kaart geeft een klasse per gebied en geen percentage. Wateroverlast gaat over de hoosbui van komende zomer, die het riool niet wegkrijgt. Beide kaarten zijn geprikt op 5 punten per buurt. De percentages zijn een schatting: elk meetpunt staat voor een 5e deel van de inwoners van zijn buurt, en die delen zijn over de gemeente opgeteld. Het is dus een gebiedsbeeld en geen uitspraak over één adres, want binnen een buurt scheelt het straat per straat. In de leefscore tellen deze twee samen als één onderdeel, waarbij de zwaarste van de twee telt. Bron: RIVM overstromingskans (2023) en Deltares waterdiepte bij 70 mm neerslag in 2 uur, geprikt op 5 punten per buurt. Deltares-gegevens via de Klimaateffectatlas, CC BY 4.0.

Gezondheid in Súdwest-Fryslân

In Súdwest-Fryslân ervaart 74,8% van de inwoners van 18 jaar en ouder de eigen gezondheid als goed, vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde van 72,8%.

Ervaren gezondheid: aandeel inwoners (18+) dat de eigen gezondheid als goed ervaart, RIVM Gezondheidsmonitor (tabel 50150NED). Sterfte en doodsoorzaken: CBS per gemeente. Gezondheidscijfers tellen sinds augustus 2026 niet meer mee in de leefscore: ze beschrijven de mensen die er nu wonen en niet de plek.

Kerncijfers van Súdwest-Fryslân

Bron: CBS Kerncijfers wijken en buurten 2024 (tabel 85984NED).

Súdwest-Fryslân vergeleken

Provincie- en landcijfers zijn naar inwonertal gewogen gemiddelden. Groen of rood is de vergelijking met Nederland, niet met de provincie. Dit is geen leefscore: die reken je per postcode uit, omdat geluid en lucht binnen een gemeente sterk verschillen.

Buurten in Súdwest-Fryslân

Súdwest-Fryslân telt 155 buurten. Zoek een buurt of bekijk de veiligste hieronder. Klik door voor de cijfers per buurt.

Buurten met de minste geregistreerde misdrijven per 1.000 inwoners:

• Tjerkwerd: 4,7 misdrijven per 1.000 inwoners
• Oosthem: 6,8 misdrijven per 1.000 inwoners
• Sibrandabuorren: 7,0 misdrijven per 1.000 inwoners
• Heidenschap: 7,1 misdrijven per 1.000 inwoners
• Tersoal: 7,1 misdrijven per 1.000 inwoners
• Exmorra: 8,0 misdrijven per 1.000 inwoners
• Easterwierrum: 8,1 misdrijven per 1.000 inwoners
• Woudsend: 8,5 misdrijven per 1.000 inwoners

Veelgestelde vragen

Andere gemeenten in Fryslân

Bronnen en actualiteit

De cijfers op deze pagina komen uit open data van CBS, de politie en het RIVM, samengesteld op 2026-08-03. Elke afzonderlijke buurtcheck haalt de gegevens live bij de bron op. Zie alle databronnen en de methode achter de leefscore.